Niektóre wyłysienia nabyte u psów

 

ARKA Lecznica Zwierząt

Lek. Wet. K. Głowacki

Zielona Góra

 

Pojawiające się przerzedzenia lub wyłysienia u psów zawsze są powodem do zmartwienia ich właścicieli.

Przyczyny utraty włosów mogą mieć różne podłoże, wrodzone, zapalne lub niezapalne.

Tekst chcę poświęcić na omówienie wyłysień skóry psów powstających bez widocznych oznak procesów zapalnych.

Opisano następujące nabyte łysienia psów o charakterze niezapalnym :

1. łysienie małżowin usznych psów

2. łysienie wzorzyste

3. dysplazja mieszków włosowych psów nabyta

4. cykliczna dysplazja mieszków włosowych

5. sezonowe łysienie boków ciała psów

6. łysienie w fazie anagen mieszków włosowych

7. łysienie w fazie telogen mieszków włosowych

8. nasilone linienie z łysieniem

9. wyłysienia liniowe postępujące

10. wyłysienia z nadmiernej łamliwości włosów ( zjawisko trichorrexis nodosa )

11. wyłysienia z powodu rozmiękania rdzenia włosów

12. miejscowe wyłysienia poinjekcyjne

13. lokalne wyłysienia po miejscowym zastosowaniu glikokortykoidów

14. zespół tzw „Krótkich włosów” u psów ras długowłosych

15. wyłysienia utrzymujące się w miejscach wygolonych

16. wyłysienia z powodu długotrwałego działania podwyższonej temperatury na skórę

17. stłuszczenie ( lipidoza ) mieszków włosowych u rottweilerów

 

Wyłysienia małżowin uszu psów najczęściej pojawiają się u jamników, chichuachua, boston terierów, wippetów oraz u greyhound. U zwierząt poniżej 1 roku zjawisko opisywane jest nieczęsto. Początkowo włosy stają się delikatne, łodygi cieńsze i krótsze. Stopniowo włosy wypadają aż do prawie całkowitego wyłysienia skóry małżowin, co może nastąpić czasami dopiero po 8, 9 latach. Pozostała okrywa włosowa pozostaje bez zmian chorobowych. Klinicznie wyłysienie to jest trudne do odróżnienia z łysieniem uszu uwarunkowanym genetycznie. Niekiedy przypominają łysienie wzorzyste. W obrazie histopatologicznym włosy pozostają w fazie anagenu, ale są wyraźnie cieńsze i krótsze od pozostałych.

Zjawisko właściwie trudno kwalifikować jako chorobę bo przebiega łagodnie, a pies jedynie traci pewne walory estetyczne. Leczenie tego stanu po wykluczeniu innych przyczyn łysienia jest raczej nieskuteczne i niekonieczne. Podejmowano kilkakrotnie próbę terapii wyłysień małżowin przy zastosowaniu melatoniny z różnym skutkiem. Zastosowanie miejscowe preparatu minoxidil pobudzało wzrost włosów u niektórych psów z łysieniem małżowin uszu. W diagnozie różnicowej należy wykluczyć dysplazję mieszków włosowych, estrogenowo zależne dermatozy, niedoczynność tarczycy, łysienie plackowate, nadczynność kory nadnerczy, grzybice skórne oraz poglikokortykoidowe łysienie małżowin uszu ( szczególnie u jamników ). Wszystkie wymienione choroby przebiegają bez miniaturyzacji mieszków włosowych, ale często z objawami zapalnymi, niedotlenieniem skóry, zaczerwienieniem, martwicą brzegów małżowin i owrzodzeń.

 

Łysienie wzorzyste najczęściej występuje u jamników, ale także opisywane jest u manchester terierów, ratlerków i chichuachua. Przyczyna zjawiska jest nieznana. Przypuszcza się, że łysienie może być uwarunkowane genetycznie.

 

Dysplazja mieszków włosowych w istocie stanowi grupę chorób skóry psów z powstawaniem wyłysień, której istotą jest proces patologiczny mieszka włosowego. Łysienie z odbarwianiem się włosów jest dobrze opisanym schorzeniem o charakterze wrodzonym. Zaobserwowano, że szczególne predyspozycje do dysplazji mieszków włosowych mają rasy husky syberyjski, spaniel irlandzki, pies portugalski, wodołaz, rottweilery o falistej okrywie włosowej, boksery, airedale teriery, buldogi angielskie i francuskie oraz ratlerki.

Obecnie sądzi się, że d.m.wł. ma podłoże genetyczne z możliwością wpływu zaburzeń hormonalnych. U ras pomeranian, samojed i chow – chow stwierdzono dysplazję mieszków włosowych z łysieniem przy równoczesnym zachwianiu równowagi hormonów płciowych. Takie zaburzenia stwierdzono również u innych ras psów.

Badanie kliniczne ujawnia, że zmienione włosy są matowe, wysuszone, zmierzwione, często o zmienionej barwie. Z łatwością wypadają włosy przewodnie, a pozostają włosy podszerstne, które są poskręcane lub zdeformowane. Wyłysienia przybierają różne nasilenia. Zmiany lokalizują się zwykle na tułowiu, na szyi oraz na kończynach. Brak świądu i objawów zapalenia.

Diagnoza opiera się na wynikach badania histopatologicznego. Obraz może być różnorodny u poszczególnych ras psów. W preparacie mogą być widoczne duże ziarna melaniny, zniekształcenia łodyg włosów oraz kształtu mieszków włosowych, hiperkeratoza, cebulki włosowe w fazie anagenu ale zmienione pod wpływem patologicznego rogowacenia miękkiego. Czasami przeważają mieszki z włosami w fazie catagen lub telogen.

Leczenie dysplazji mieszków włosowych u psów nie dawało dotychczas należytych efektów. Syntetyczne retinoidy, szczególnie etretinate w nielicznych przypadkach przyniosły poprawę. W kilku badaniach przy zastosowaniu melatoniny, testosteronu i mitotanu dały pozytywny rezultat. Jednak zastosowanie tych substancji niesie ryzyko wystąpienia wielu poważnych dla pacjenta działań ubocznych niebezpiecznych dla zdrowia. To też ich zastosowanie powinno być bardzo rozważne.

 

Cykliczna dysplazja mieszków włosowych psów

Czasami u psów występuje łysienie w danej okolicy ciała, powtarzające się cyklicznie w ciągu określonego czasu. Przerzedzenie okrywy włosowej lub wyłysienia pojawiają się przeważnie na grzbiecie lub bokach ciała. Brak przy tym objawów zapalnych. Najczęściej ubytki okrywy włosowej obserwowano jesienią lub wiosną. Zjawisko chorobowe zaobserwowano do tej pory u labradorów na Alasce, ich mieszańców, yorkshire terierów, airedale terierów. Sądzi się, że na powstawanie tego procesu może mieć wpływ zmiana długości dnia i natężenie oświetlenia w czasie roku.

 

Sezonowe wyłysienia boków u psów. Zwykle pojawiają się wiosną lub jesienią. Niektóre psy łysieją na bokach tułowia późną jesienią, a porastają włosem samoistnie na wiosną roku następnego, znów u innych może być odwrotnie; wiosną łysieją, a jesienią włosy odrastają. Airedale teriery, buldogi angielskie, boksery są bardziej obciążone tą chorobą. Podobne problemy występują u sznaucerów miniaturowych, pudli, dobermanów, bouvier des flandres, terierów szkockich, staffordów, buldogów francuskich i affenpinczerów. Wyłysienia nie mają cech złuszczania naskórka i lokalizują się na klatce piersiowej lub w okolicy lędźwiowej. Zmiany mają postać obustronnych wyłysień o różnym kształcie o wyraźnie odgraniczonych brzegach. Dodatkowo naskórek łysin jest często przebarwiony. Zdarza się, że dochodzi do zakażeń wtórnych bakteryjnych lub grzybiczych. Czasami wyłysienia z przebarwieniem lokalizują się na grzbiecie nosa. Odrost włosów następuje zwykle po 3 –4 miesiącach i jest normalny, ale zdarza się, że odrastające włosy mają zmieniony kolor, długość i kształt łodygi. Ponad połowa przypadków to łysienia sezonowe, pojawiające się dwukrotnie w ciągu kilku lat. U affenpinczerów wyłysienia występują jeden raz w zimie. U innych ras psów utrzymywanych w warunkach domowych ( sztuczne światło, ogrzewanie ) łysienie pojawia się w innych porach roku.

Do tej pory nie wykryto związków między łysieniem sezonowym tego typu, a endokrynopatiami, Poziom hormonów płciowych i hormonów wzrostu. Wyjątek stanowił poziom progesteronu, który podniósł się po podaniu ksylazyny oraz wzroście stężenia ACTH . Szczególna wrażliwość na leczenie dawkami melatoniny skłania do podejrzeń co do hormonalnej istoty tych zaburzeń w owłosieniu. Istnieją pewne przesłanki co do wzajemnego wpływu melatoniny i prolaktyny, ponieważ oddziałują na siebie przeciwstawnie. Stwierdzono, że u koni prolaktyna stymuluje linienie. Możliwe, że podawanie melatoniny hamuje uwalnianie prolaktyny, co powoduje zwolnienie linienia u psów. U czterech airedale terierów, czterech bokserów i sznaucera u których stwierdzono sezonowe łysienie zastosowano leczenie przy użyciu 3 implantów melatoniny w dawce po 12 mg. Trzy z nich były leczone podskórnymi iniekcjami melatoniny w ilości 12,5 mg co 2 tygodnie. Ostatnio podaje się tą substancję w dawkach dziennych w formie doustnej w ilości 3-6 mg co 8 lub 12 godzin. W nielicznych przypadkach nastąpiła zdecydowana poprawa owłosienia.

 

Anagen defluxion – jest procesem intensywnego wypadania włosów z mieszków w fazie anagenu na skutek zmian wstecznych w cebulce i ścianie mieszka włosowego. Występuje po zaistnieniu szczególnych okoliczności po podawaniu leków antymitotycznych, po przechorowaniu schorzeń zakaźnych, przy zaburzeniach hormonalnych i chorobach metabolicznych.

 

Telogen defluxion – jest procesem intensywnego wypadania włosów w fazie telogenu mieszka włosowego na skutek przerwania cyklu wzrostu włosa lub przyspieszenie cyklu po zadziałaniu takich czynników jak, wysoka gorączka, ciąża, wstrząs, narkoza, ostre stany zapalne, sytuacje stresowe. Zwykle objawy kliniczne pojawiają się po 1 – 3 miesiącach od zadziałania czynnika. Masowemu wypadaniu włosów towarzyszy intensywny ich wzrost.

 

Rozpoznanie obu procesów opiera się na wywiadzie, badaniu klinicznym i badaniu mikroskopowym włosów. Włos w fazie telogenu ma równomierną grubość trzonu, korzeń włosa jest lekko zwężony i niepigmentowany, zaznacza się wyraźny brak torebki włosa.

Włosy anangenowe mają nieregularną grubość i znamiona zaburzeń dysplastycznych. Występuje przewężenie łodygi włosa, nieregularne wybarwienie, często włosy są nadłamane w tych miejscach. W obrazie histologicznym obecne są charakterystyczne zmiany w jądrach komórek macierzy włosa, które mają cechy apoptozy oraz defragmentacji jądra. Widoczne są również cząsteczki kwasochłonne dysplastycznych łodyg włosów.

Łysienie włosów w fazie anagenu lub telogenu jest zjawiskiem odwracalnym po ustąpieniu działającego czynnika zewnętrznego.

 

Nadmierne linienie z powstawaniem przerzedzeń i wyłysień

Właściciele często pytają dlaczego mój pies lub kot tak mocno linieje. Efektem tego są ogromne ilości włosów na dywanach obiciach mebli, na pościeli. Jest to chyba najbardziej powszechny problem z którym zgłaszają się o pomoc właściciele. Jeżeli zjawisku masowego wypadania sierści nie towarzyszy pojawianie się wyłysień i brak innych oznak chorobowych, to jest to jeszcze proces w granicach fizjologii. Kontrola nad przebiegiem cyklu wzrostu i wymiany włosa jest złożona i zależy od czynników wewnętrznych oraz zewnętrznych. Z obserwacji wynika , że psy mieszkające w klimacie chłodnym lub umiarkowanym ale przebywające przez cały rok na powietrzu linieją sezonowo wiosną i jesienią. Natomiast psy i koty utrzymywane w mieszkaniach przy sztucznym oświetleniu długo włączonym i ogrzewanych w miesiącach chłodnych często linieją przez cały rok.

Ponadto zaobserwowano, że zwierzęta nadpobudliwe zwykle linieją intensywniej. Leki przeciwlękowe zwykle przynoszą poprawę. Jeżeli istnieje możliwość to należałoby przenieść psa do naturalnych warunków w kojcu przy domu, ale przy braku takowych pozostaje szczotkowanie i kąpiele nawilżające. W USA sprzedawany jest preparat LOSMED zawierający keratynę, aminokwasy, witaminy, nienasycone kwasy tłuszczowe, wyciągi ziołowe. Czasami przynosi poprawę, ale brak dokładnych badań na ten temat.

 

Postępujące liniowe łysienie ( traction alopecia )

Zjawisko liniowego postępującego łysienia zaobserwowano u psów u których związywano włosy gumkami, spinkami i innymi przedmiotami galanteryjnymi w celu utrzymania finezyjnej fryzury. Szczególnie podatne są rasy długowłose takie jak yorkshire terier, shitzu, Przypuszcza się, że powtarzające się mechaniczne oddziaływanie na mieszki włosowe wywołuje bezobjawowy stan zapalny prowadzący do stopniowej dystrofii cebulek i mieszków włosowych. Konsekwencją tego jest często trwałe wyłysienie tych okolic ciała.

Rozpoznanie opiera się na danych z wywiadu i badaniu klinicznym. Zmiany wczesne należy odróżnić od łysienia plackowatego oraz drmatofitozy. W obrazie histopatologicznym zmiany przewlekłe charakteryzują się włóknikowym zapaleniem skóry, atrofią mieszków włosowych i gruczołów łojowych.

Jedynym sposobem leczenia tych wyłysień jest operacja plastyczne przez wycięcie łysin.

 

Zjawisko paciorkowatości włosów ( trichorrexis nodosa ) Istotą procesu chorobowego jest powstawanie rozdęć w łodydze włosów na skutek uszkodzenia powłoczki włosa w tych miejscach. W tych miejscach łodyga jest osłabiona i łatwo ulega złamaniu. Przyczyny upatruje się w zbyt intensywnej pielęgnacji sierści przy stosowaniu niewłaściwego sprzętu i środków myjących. Przypuszcza się, że zbyt obfite kąpiele słoneczne mogą dodatkowo nasilać ten proces. Kąpiele morskie w wodzie o dużym zasoleniu lub w wodzie chlorowanej w basenie, stosowanie preparatów insektobójczych mogą również mieć wpływ na powstawanie schorzenia.

Włosy zmienione są zmierzwione matowe, nieelastyczne i kruche. Wyłysienia nie są trwałe, a zmiany wycofują się po usunięciu czynników działających uszkadzająco.

 

Odrdzeniowe rozmiękanie włosów. Występuje u owczarków niemieckich częściej niż u innych ras psów . Włosy stają się kruche na skutek zmian w budowie rdzenia łodygi włosa. Łysiny mogą utrzymywać się kilka miesięcy. Przyczyn należy szukać w żywieniu psa, ale ostatecznie zjawiska nie wyjaśniono.

 

Miotełkowatość końców włosów ( trichoptilosis ) zjawisko powstawania miotełkowatego zakończenia włosów związane jest z uszkodzeniem łodygi na skutek długotrwałego działania czynników chemicznych i fizycznych. Szczególnie często stwierdzane u golden retrieverów.

 

Skórne reakcje poinjekcyjne. Po podskórnym podaniu leków, hormonów czy szczepionek może nad miejscem wkłucia powstać wyłysienie, które zwykle ma trwały charakter. Podzielono te wyłysienia na dwa typy. Pierwszemu towarzyszy wyraźny odczyn zapalny skóry właściwej i podskórza oraz zapalenie naczyń krwionośnych. Ten typ wyłysienia najczęściej pojawia się po podaniu szczepionki przeciw wściekliźnie.

Typ drugi przebiega z nieznacznym odczynem zapalnym. Mogą wystąpić zmiany barwnikowe oraz atrofia skóry właściwej i naskórka. Często pojawia się po podskórnym podaniu dużej dawki glukokortykoidu oraz leków hormonalnych pochodnych progesteronu. Początkowo pojawia się zaczerwienie w formie placka o kształcie koła lub owalu. Czasami występuje jedynie obrzęk skóry. Stan przewlekły charakteryzuje się atrofią skóry, wyłysieniem i przebarwieniem. Reakcja poiniekcyjna może pojawić się dopiero po 2 – 4 miesiącach od zastrzyku !

W rozpoznaniu różnicowym należy wykluczyć dermatofitozę, zapalenie mieszków włosowych, celulitis, nożycę, łysienie plackowate,

Leczenie zwykle nie jest konieczne, a zmiany cofają się po kilku miesiącach lub latach. Włos odrasta, ale czasami jest zmieniony pod względem kształtu i koloru. Zdarza się, że wyłysienie jest trwałe. Po stwierdzeniu zapalenia naczyń krwionośnych skóry podawanie pentoxyfiliny i depsonu może przynieść poprawę.

 

Zespół krótkiego włosa u psów ras długowłosych

Yorkshire terier i inne teriery długowłose najczęściej są dotknięte tą chorobą.

Zjawisko polega na wymianie włosa długiego typowego na włos krótszy o zmienionej barwie. Zjawisku nie towarzyszy świąd, zaczerwienienie i złuszczanie naskórka. Zwykle występuje u psów w wieku od 1 do 5 lat. Często szczenię rodzi się z typowym dla rasy owłosieniem, a zmiana na krótki włos następuje po 5 miesiącach. Włosy na głowie pozostają niezmienione, natomiast na kończynach, brzuchu i klatce piersiowej jest zmieniony.

W obrazie histopatologicznym widoczne są atroficzne mieszki włosowe.

W rozpoznaniu różnicowym należy wykluczyć dysplazję mieszków włosowych, niedoczynność tarczycy, wady wrodzone, łysienie o podłożu psychicznym

Leczenia niestety jak dotąd nie opracowano.

 

Wyłysienia po strzyżeniu.

Zjawisko zdarza się po wystrzyżeniu włosa . Włosy nie odrastają nawet przez 24 miesiące, ale częściej do 1 roku. Szczególnie często proces występuje u ras syberian husky i chow – chow. Przypuszcza się, że powodem jest zmiana w przepływie krwi przez naczynia włosowate skóry pod wpływem zmian temperatury lokalnej skóry. Inna możliwość to ostrzyżenie włosów w fazie catagenu mieszka włosowego. Włosy odrastają po przejściu całego cyklu wzrostu włosa w danej okolicy ciała.

 

Przewlekłe zapalenie skóry po poparzeniu słonecznym promieniami UV

Promieniowanie UV typ A i B wywołują oparzenia słoneczne u ludzi i zwierząt. U psów pojawiają się ostro odgraniczone placki przekrwienia i następnie wyłysienia, mające niesymetryczny wygląd. Centralnie rozwija się hypotrichoza, a obwodowo przekrwienie, krosty oraz owrzodzenia. Okolica grzbietu o boki są najbardziej narażone. Podobne zmiany wywołują lampy kwarcowe lub promienniki podczerwieni.

Przebieg ostry charakteryzuje się zanikiem naskórka, wakuolizacją keratynocytów warstwy podstawnej naskórka. Komórki wyższych warstw naskórka ulegają przyspieszonej apoptozie.

Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów zapalnych, podawaniu osłonowo antybiotyków i nawilżaniu skóry.

 

Lipidoza mieszków włosowych u rottweilerów

Choroba występuje u młodych psów do 1 roku i dotyczy głównie mieszków wytwarzających włosy brązowe, szczególnie na kufie. Zauważono, że schorzeniu towarzyszyły atrofia tarczycy i przewlekłe choroby nerek. W obrazie histologicznym widoczne są zmiany w komórkach macierzy włosa w cebulce, wakuolizacja komórek. Wakuole wypełnione są lipidami i występują w nadmiernej ilości. Włosy o barwie brązowej wypadają , mieszki ulegają zanikowi, a łysiny pozostają na trwałe.

 

Opisane schorzenia i zmiany obejmujące mieszek włosowy, gruczoły łojowe i włosy nie występują tak często, ale wyłysienia powstające przysparzają wiele trosk właścicielom i stanowią „twardy orzech” do zgryzienia dla dermatologa weterynaryjnego.

 

 

 

Krzysztof Głowacki

Lekarz weterynarii

ARKA Lecznica Zwierząt

Zielona Góra

 

 

Niektóre wyłysienia nabyte u kotów

 

 

Szczęśliwie u naszych tak kochanych i podziwianych kotów wyłysienia pojawiają się rzadko. Ale gdy już powstaną są zwykle powodem zmartwienia i mogą być objawem chorób dziedzicznych, zaburzeń hormonalnych lub skutkiem utrzymujących się napięć psychicznych. Wybrane opisy wyłysień nabytych przebiegają bez oznak zapalenia lub z nieznacznym stanem zapalnym.

 

1. Łysienie małżowin uszu kotów

U niektórych kotów syjamskich i innych rozwija się samoistnie okresowe łysienie małżowin usznych. Zwykle wyłysienia powstają symetrycznie na obu uszach. Łysienie może być plackowate lub obejmować całe ucho. Skóra nie wykazuje oznak zapalnych. Brak świądu. Po kilku miesiącach włosy odrastają bez leczenia. Przyczyna zjawiska jest nieznana.

 

2. Wyłysienia okolicy przedmałżowinowej kotów.

Zjawisko dotyczy okolicy skroniowej pomiędzy okiem a uchem. Przerzedzenie okrywy włosowej w tej okolicy jest stanem fizjologicznym, szczególnie dobrze widocznym u kotów czarnych. Okolica ma jednak predyspozycje do wtórnych zakażeń grzybiczych lub bakteryjnych.

 

3. Symetryczne łysienie kotów.

Przypuszczano, że przyczyną choroby są zaburzenia hormonalne, ponieważ w 73% przypadków podawanie liothyroniny ( T3) przynosiło poprawę. Jednak okazało się, że chore koty mają poziomy T4, T3 i TSH na normalnym poziomie. Pewna ilość wykazywała obniżony poziom TSH.

Proces chorobowy obejmuje mieszki włosowe.

Obraz wyłysień przypomina wygląd okrywy po intensywnym wylizywaniu, jednak czasami bardzo trudno podpatrzyć kota jak to robi.

Odrost włosów następuje po kilku miesiącach i uzależniony jest od czynników psychicznych

Jeżeli włos odrasta, ta należy wykluczyć przyczynę urazową, natomiast gdy nie odrasta trzeba wykluczyć demodekozę, nadczynność kory nadnerczy, hiperprogeteronizm i paraneoplastyczne łysienie.

Symetryczne łysienie częściej stwierdza się u wysterylizowanych kotek. Nie stwierdzono skłonności rasowych. Choroba obejmuje koty w wieku od 2 do 12 lat. Zwykle przerzedzenie włosów pojawia się w okolicy sromu lub krocza. Rozwija się ku nasadzie ogona, na przyśrodkową i doogonową powierzchnię ud oraz na brzuch. Długotrwałe zmiany mogą utrzymywać się na bokach klatki piersiowej, ale nie zaobserwowano zmian na grzbiecie. Włosy w tych okolicach bardzo łatwo wysuwają się z mieszków włosowych. Świąd i wtórne wykwity skórne nie występują. Trichogram wskazuje, że łodygi i cebulki włosów są niezmienione i w fazie telogenu. Jeżeli pojawia się świąd należy wykluczyć zapalenie mieszków włosowych, atopowe zapalenie skóry, alergie pokarmową, grzybice skóry i włosów, nużycę oraz ektopasożyty. W przypadku braku oznak swędzenia musimy wykluczyć niedoczynność tarczycy, nadczynność kory nadnerczy, hiperprogeteronizm, łysienie paraneoplastyczne, nadmierne linienie, trichorrexis nodoza włosów, wyłysienia w fazie anagen i telogen oraz łysienie psychogenne. Szczegółowe badania ujawniły u 28,6% przypadków nacieki limfocytarne i plazmocytarne w ścianie żołądka były związane z wyłysieniami w okolicy szyi i pachwin.

Choroba nie zagraża życiu a jedynie negatywnie wpływa na piękno okrywy włosowej kota. Przed rozpoczęciem terapii należy rozważyć czy zastosowane leki nie spowodują niebezpiecznych następstw zdrowotnych. Jeżeli podejmujemy się leczenia, to zwykle na początku podaje się kotu trójjodotyroninę (T3) w dawce 20 mikrogramów na kota co 12 godzin. Przy przedawkowaniu może wystąpić arytmia.

Leczenie hormonami w tym przypadku polega na skojarzonym podawaniu testosteronu i estrogenów lub dietylstilbestrolu, odpowiednio testosteron 12,5 mg/kot i dietylstilbestrol 0,625 mg/kot. Ten ostatni można zamienić na oestradiol w dawce 0,5 mg/kot. Jeżeli po 6 tygodniach nie ma wzrostu włosa to można dawkę powtórzyć. Również stosuje się pochodne progesteronu. Medroxyprogesteron w dawce 50 – 175 mg/kot podskórnie i powtarza się po 6 tygodniach. Octan megestrolu może być podawany doustnie w dawce 2,5 do 5 mg/kot 1 raz dziennie, aż do uzyskania poprawy Dawka podtrzymująca to 2,5 – 5 mg/kot 1 raz w tygodniu. Przedawkowanie hormonów prowadzi jednak do uszkodzenia wątroby i do śmierci, należy więc rozważyć czy decyzja o leczeniu będzie rozwiązaniem.

. Odrost włosów następuje w ciągu 6 miesięcy do 2 lat i występuje u 50% leczonych pacjentów.

 

4. Miejscowe wyłysienia poinjekcyjne

Koty mogą reagować na różne substancje takie jak, leki, hormony. Preparaty naskórne. Zaobserwowano taką reakcję po podaniu podskórnym szczepionki przeciw wściekliźnie. Podanie preparatu Droncit spowodowało w jednym przypadku zapalenie mieszków włosowych i wyłysienie. Zmiany lokalizują się na karku lub w okolicy ramienia. Trzeba pamiętać, że podobne zmiany występują przy wrzodziejacym liniowym włókninikowych zapalenia mieszków włosowych. Podobny obraz może pojawić się przy alergiach pokarmowych oraz zdarza się że przewlekłe stany zapalne mieszków włosowych po podaniu podskórnym szczepionek lub niektórych leków. Efektem tego może być rozrost nowotworowy fibrosarkoma, powstający stosunkowo często po zastosowaniu preparatu Program w formie podskórnej; ta dostępna jest w niektórych krajach.

 

5. Wyłysienia miejscowe po stosowaniu glikokortykoidów.

Niekiedy skutkiem ubocznym stosowania długotrwałego leczenia zapalenia zewnętrznego przewodu słuchowego są łysiny na małżowinach usznych, szczególnie na koniuszkach i brzegach. Po zaprzestaniu podawania leku włosy zwykle odrastają po kilkunastu miesiącach, ale mogą być inne niż pierwotnie.

 

6. Łysienie związane z nowotworami trzustki u kotów. ( paraneoplastic alopecia )

Istotą zmian jest oddziaływanie na mieszki włosowe i skórę nowotworów trzustki szczególnie u starszych kotów. Chorujący pacjent jest silnie wychudzony, apatyczny, nie je. Wyłysienia pojawiają się na brzuchu, kończynach, rzadziej na głowie, uszach i wokół oczu. Czasem powstają wtórne wykwity i łuszczenie naskórka. Włosy bardzo łatwo wysuwają się z mieszków. Powierzchnie dostopowe łap oraz opuszki są nabrzmiałe, rozdęte i gładkie, wrażliwe na dotyk. Czasami rozwijają się krosty i rozpadliny. Łapy są bolesne. Pod wałem skórnym pazura może gromadzić się czarna, mazista wydzielina. Zmiany histopatologiczne to atrofia mieszków włosowych, miniaturyzacja mieszków, lokalne przerosty naskórka, włosy są w fazie telogen.

Rokowanie jest zwykle niepomyślne. Laparotomia diagnostyczna ujawnia guzy nowotworowe trzustki lub wątroby. Po usunięciu wczesnych form nowotworu na krótko uzyskano poprawę, następowała remisja i w krótkim czasie śmierć.

 

7. Złuszczające zapalenie skóry towarzyszące nowotworowi grasicy – thymoma.

Jest to choroba skóry, której przyczyną jest oddziaływanie nowotwu grasicy, grasiczaka, thymoma. Choroba dotyka stare koty. Zmiany nowotworowe uzewnętrzniają się na skórze w postaci złuszczania naskórka, brakiem świądu. Najczęściej lokalizuję się na głowie i uszach. Wczesne zmiany mają formę drobnych łuseczek. Bardziej zaawansowane zmiany mają postać dużych łusek naskórkowych. Włos stopniowo wypada i powstają rozległe łysiny na dużych obszarach skóry. Przekrwienie skóry nasila się z postępem zmian. Brunatna, mazista wydzielina odkłada się na wargach, wokół oczu, w przewodzie słuchowym i pod wałami skórnymi pazurów. Zmiany skórne są zwykle jedynym symptomem tak poważnej choroby u kota. Potwierdzenie choroby najpewniej uzyskuje się pośmiertnie. Rozrost nowotworowy w grasicy można wykryć radiologicznie i potwierdzić badaniem histopatologicznym. Usunięcie tkanek patologicznych we wczesnej fazie daje szansę na poprawę zdrowia, często jednak stan pacjenta nie pozwala na bezpieczne przeprowadzenie operacji.

 

8. Dysplazja mieszków włosowych.

Proces został opisany i potwierdzony u kotów rasy cornish rex. W krótkim czasie po urodzeniu pokazują się wyłysienia na ogonie, grzbiecie i w okolicy lędźwiowej. Po 10 miesiącach ubytki okrywy włosowej powiększały się i miały postać rozległych symetrycznych wyłysień na tułowiu. Badanie mikroskopowe włosa ujawnia duże skupiska melaniny w łodydze włosa. U zdrowych kotów maści niebieskiej i kremowej w rdzeniu włosa znajduje się mniej melaniny i jest równomiernie rozłożona. Za opisane zmiany prawdopodobnie decyduje gen rozrzedzenia maltańskiego. Poza tym koty nie wykazują innych oznak choroby.

 

9. Trichorrexis nodoza – ampułkowatość łodygi włosa.

Podobnie jak u psów zjawisko to pojawia się u kotów które często są kąpane i pielęgnowane przy użyciu nieodpowiednich preparatów kosmetycznych. Istotą zjawiska jest nadmierna łamliwość łodyg włosów po miejscowym uszkodzeniu powłoczki włosa. Zaprzestanie stosowania tych środków zwykle przynosi szybką poprawę.

 

10. Idiopatyczne limfocytarne zapalenie mieszków włosowych.

Istotą choroby, która przebiega skrycie jest powstawanie nacieku limfocytarnego w zewnętrznej pochewce włosa i w ścianie mieszka włosowego . Potwierdzono, że podobne zjawisko towarzyszy takim chorobom jak dermatofitoza, nużyca, forma nabłonkowa T-lymphoma, zapalenie gruczołów łojowych, nadwrażliwość pokarmowa, reakcje polekowe. Wyłysienia powstają zwykle na głowie, kończynach i grzbiecie. Brak świądu lub jest nieznaczny. Dotyczy kotów w różnym wieku. Wyłysienia często pozostają na trwałe.

 

Większość opisanych skrótowo chorób i zmian w okrywie włosowej kotów przebiega bez dodatkowych objawów klinicznych. Często dopiero szczegółowe przyżyciowe badania diagnostyczne lub pośmiertne ujawniają przyczynę choroby.

Należy pamiętać, że u starych kotów wypadanie włosów może być powodowane pośrednio przez utajone procesy nowotworowe.

 

 

ROZWÓJ BEHAWIORALNY PSÓW

 

ETAPY ROZWOJU BEHAWIORALNEGO PSA:

 

 

1. OKRES NOWORODKOWY ( od urodzenia do 13 dnia życia )

2. OKRES PRZEJŚCIOWY ( od 13 do 19 dnia )

3. OKRES SOCJALIZACJI (od 19 dnia do 13 tygodnia )

4. OKRES MŁODZIEŃCZY ( do osiągnięcia dojrzałości płciowej )

5. OKRES DOROSŁOŚCI ( po osiągnięciu dojrzałości płciowej )

 

Charakterystyka okresu noworodkowego:

• instynktowne szukanie brodawki gr. mlekowego suki

• częste ssanie pokarmu

• dużo snu

• ścisły kontakt z suką( przytulanie, ogrzewanie się )

• ograniczone zdolności przemieszczania się na brzuchu

• 6-10 dzień życia szczenię dźwiga się na kończynach piersowych)

• 11 – 15 dzień podnosi się na kończynach miednicowych

• szpary powiekowe i kanały słuchowe otwierają się po 10 – 14 dniach od narodzin

• do 4 tygodnia życia szczenięta nie mają sprawnej termoregulacji i śpią w grupie przytulając się do siebie , w wieku 6 tygodni już śpią oddzielnie

   

  Częsty kontakt szczeniąt w tym okresie skutkuje szybszym rozwojem fizycznym i psychicznym szczeniąt, korzystnym rozwojem mechanizmów hormonalnych i behawioralnych służących opanowaniu stresu

 

Charakterystyka okresu przejściowego:

• szczenię potrafi poruszać się do przodu i do tyłu

• około 18 dnia życia szczenię wykazuje reakcje lękowe na bodziec dźwiękowy

• zaczyna reagować na światło i ruch

• do 25 dnia życia nie ma orientacji wzrokowej i słuchowej, pełną sprawność na bodźce zewnętrzne osiąga w 4 – 5 tygodniu

Charakterystka okresu socjalizacji:

• do 8 tygodni szczenię nabiera pełną sprawność psycho – ruchową

• do 28 dnia życia szczenię przyjmuje postawę młodego psa

• szczenię zaczyna świadomie kontrolować wydalanie moczu i kału

• zaczynają się podgryzać i bawić

• po 8 tygodniu życia szczenię odczuwa lęk i odreagowuje na silne bodźce

• Odsadzenie następuje w okresie 4 – 6 tydzień życia

• Szczenięta zaczynają samodzielnie pobierać pokarm stały z miski

Szczenię jest w tym czasie zdolne do nawiązywania interakcji z innymi zwierzętami, człowiekiem oraz oswaja się z miejscem przebywania ( LOKALIZACJA), tolerancji bodźców z zewnątrz ( HABITUACJA )

Nie należy stosować kar cielesnych. Częste pozytywne kontakty z innymi zwierzętami i człowiekiem mają decydujący wpływ na prawidłowy przebieg procesu socjalizacji .Około 12 tygodnia życia zdolność do socjalizacji słabnie i pojawia się lęk w zetknięciu z nowymi sytuacjami i ludźmi.

 

Charakterystyka okresu młodzieńczego

• psy unikają kontaku z innymi zwierzętami

• około 4 miesiąca życia spowolnieniu ulega szybkość uczenia się

• pies w tym okresie bardziej interesuje się przedmiotami, środowiskiem w którym przebywa

• w okresie 4 – 6 miesiąc pojawia się zainteresowanie sukami i ich zapachem

 

Charakterystyka okresu dojrzałości

• u samców zwykle od 7 miesiąca życiz

• u suk nawet od 6 miesiąca

• w pełni dojrzałe psy od 18 miesiąca do 2 lat

 

 

 

 

ROZWÓJ BEHAWIORALNY KOTÓW

 

ETAPY ROZWOJU BEHAWIORALNEGO KOTA:

 

 

1. OKRES NOWORODKOWY ( od urodzenia do 9 dnia życia )

2. OKRES PRZEJŚCIOWY ( od 9do 21 dnia )

3. OKRES SOCJALIZACJI (od 21dnia do 9 tygodnia )

4. OKRES MŁODZIEŃCZY ( do osiągnięcia dojrzałości płciowej – do 12 miesięcy )

5. OKRES DOJRZAŁOŚCI SPOŁECZNEJ ( między 2,5 – 4 lata )

 

 

Charakterystyka okresu noworodkowego:

• kocię odnajduje brodawkę gruczołu mlekowego i ssie pokarmowe

• reaguje na bodźce czuciowe i węchowe

• instynktownie rozpoznają źródło ciepła

• od 5 dnia życia kot zaczyna słyszeć

• do 4 tygodnia słuch jest w pełni rozwinięty

• od 2 tygodnia kot potrafi zlokalizować dźwiękowe

• szpary powiekowe są zamknięte do ok. 10 dnia życia

• do 25 dnia życia wzrok i widzenie jest w pełni rozwinięte

• do 3 tygodnia nie potrafią utrzymać stałej ciepłoty ciała

• zdolność swobodnego poruszania się nabywają od 3 tygodnia życia

• zdolność do prawidłowego ułożenia ciała podczas spadania rozwija się około 5 tygodnia życia

 

SOCJALIZACJA

• socjalizacja z innymi gatunkami zwierząt i człowiekiem rozwija się w okresie od 2 do 7 tygodnia życia ( kocięta chowane ze szczeniakami nie wykazują w dorosłym życiu lęku przed psami )

• koty odchowane przez kotkę są mniej bojaźliwe i szybciej nawiązują więzi społeczne i szybciej się uczą

• kocięta niedożywione, słabe wolniej się rozwijają i mają słabiej rozwinięte ośrodki mózgowe, są lękliwe i agresywne

• nie stosować kar cielesnych w stosunku do kota

• w celu wyuczenia kota właściwych dla nas zachowań można stosować repelenty, feromony, urządzenia dźwiękowe, elektroniczne maty,papierowe kule odwracające jego uwagę, spryskiwacz wodny, automatyczny alarm z czujnikiem ruchu

• nauka oddawania kału i moczu do kuwety powinna nastąpić już od 3 tygodnia życia. Zwykle w wieku 5-6 tygodni kocięta instynktownie szukają dogodnego miejsca do wydalenia odchodów i zwykle bez trudu rozpoznają kuwetę z podłożem suchym jako właściwe ku temu miejsce. Instynktownie po spełnieniu fizjologicznych potrzeb zasypują mocz lub kał. Niezagrzebywanie odchodów może być odruchem chęci oznakowania swojego terenu lub brakiem nawyku czynienia tego.

 

WCZESNY KONTAKT Z CZŁOWIEKIEM

• wczesny kontakt kocięcia z człowiekiem przyspiesza jego rozwój fizyczny i psychiczny (kocięta głaskane przez pierwsze 30 dni życia wcześniej otwierają oczy, szybciej zaczynają badać swoje otoczenie, są ufne i śmiałe, dłużej pozwalają trzymać się na rękach

• najlepszy czas na oswojenie kota z człowiekiem to okres od 3 do 7 tygodnia życia

 

KOT ŻYJĄCY W MIESZKANIU

Młodemu kotu zamieszkującemu nasz dom należy przygotować wygodne, atrakcyjne miejsca odpoczynku, dwie miseczki z wodą i miseczkę na jedzenie, które trzeba postawić tak aby miski z wodą umieszczone były minimum 2 metry od miski z jedzeniem. Kot powinien mieć drapak, doniczkę z kocimiętką lub trawą łąkową, edukacyjne zabawki dla kotów.Kuweta powinna być umieszczona w miejscu zacisznym i dającym kotu poczucie bezpieczeństwa i intymności.

 

ZABAWA I POZNAWANIE OTOCZENIA

Zachowania kotów dzielą się na
1.zabawy społeczne

2.zabawy przedmiotem

3.zabawy ruchowe

AD 1. Zabawy społeczne pojawiają się od 4 tygodnia życia , osiągając maksymalny stan około 7 -9 tygodnia i zanikają stopniowo do 14 tygodnia życia . Zabawa często ma formę zapasów, podgryzania, walki. W trzeci miesiącu zabawa przypomina markowanie polowania.

Wieku 4,5 miesiąca kocurki w zabawie markują zachowania płciowe w postaci łapania kotek za kark i wspinanie się na grzbiet.

AD 2 Zabawy przedmiotami rozwijają się od 6 tygodnia życia i osiągają stan maksymalny w wieku 18 tygodni. Zabawa polega na skradaniu się i atakowaniu przedmiotu, uderzaniu łapąl lub chwytaniu pazurami przedmiotu i uderzaniu go kończynami tylnymi.

AD 3 Zabawy ruchowe ma charakter indywidualny lub grupowy. Polega na bieganiu, skakaniu wspinaniu się

Brak stymulacji i nadmiar niespożytkowanej energii oraz brak możliwości zabawy prowadzi do agresji podczas zabawy, zachowań destrukcyjnych, nadmiernej aktywności nocnej.

Do pobudzenia zainteresowania kota zabawkami służą substancje zapachowe takie jak kocimiętka lub wypełnione jedzeniem z możliwością jego wyjęcia.

 

KORZYSTANIE Z KUWETY

Kocięta świadomie oddają kał i mocz od 3 tygodnia życia. Odruch odbytowo- płciowy jest aktywny do 5-6 tygodnia życia( polizanie brzuszka i okolic płciowych prowokuje kotka do oddania kału lub moczu ) Od tego czasu koty świadomie poszukują w otoczeniu dogodnego miejsca do uregulowania potrzeb fizjologicznych. Kuweta z piaskiem lub żwirkiem jest doskonałym podłożem ponieważ daje kotu możliwość instynktownego zagrzebania odchodów. W celu utrwalenia właściwego sposobu i miejsca oddawania odchodów należy często wymieniać podłoże, dopasować kolor, zapach i granulację do upodobań kota a czasami trzeba zamykać kota z kuwetą w jednym pomieszczeniu.

Należy nie dopuszczać do załatwiania się kotu w doniczkach z ziemią, na palenisku w kominku, na dywanie lub pościeli. Kuweta powinna znajdować się w miejscu bezpiecznym dla kota, ustronnym i z dala od hałasujących urządzeń. Jeżeli kot zanieczyszcza miejsca poza kuwetą to dobry efekt przynosi dokładne wymycie tego miejsca i postawienie na tym miejscu drugiej kuwety, którą powoli przesuwamy na dogodne dla nas i kota miejsce.

 

NADMIERNA AKTYWNOŚĆ NOCNA

Kot jest zwierzęciem aktywnym w nocy i nad ranem. Wybawienie się z kotem wieczorem może pomagać powodując mniejszą aktywność w nocy. Ostatecznym rozwiązaniem jest zamykanie kota w innym pomieszczeniu lub umiejscowienie kota w klatce na czas snu domowniów.

 

NADMIERNA WOKALIZACJA

Uciążliwe dla domowników i sąsiadów długotrwałe miałczenie kota można ograniczyć przez spryskiwanie kota pitoletem wodnym lub wydając krótkią komendę np. „nie”. Zwykle kastracja kocura lub sterylizacja kotki przynosi wyraźną poprawę zachowania.

 

 

 

SPOSÓB ZDOBYWANIA I PRZYJMOWANIA POKARMÓW

W warunkach zbliżonych do natury kocięta ucza się od matki umiejętności polowania W wieku 5 tygodni są już w stanie zabić upolowaną zdobycz przez matkę. Uczestniczą w polowaniach i nabierają sprawności łowieckiej do 20 tygodnia życia. Kocięta opanowują zdolność upolowania takich ofiar które zdobywa kotaka. Jeżeli do 20 tygodnia nie poznają zasad kociego polowania to w życiu dorosłym nie będą potrafiły polować samodzielnie.Niektóre koty, szczególnie ras orienalnych przejawiją nadmierną potrzebę ssania tkanin. Skutecznymi substancjami odstraszającymi są mentol lub olejek eukaliptusowy.

 

ZACHOWANIA DESTRUKCYJNE I BADAWCZE

Naturalna potrzeba poznawania otoczenia i badania środowiska jest naturalną cechą kotów.Nie należy im tego zabraniać ale trzeba przekierować ich zainteresowania na przedmioty i miejsca specjalnie przygotowane. Ważne jest aby nie nagradzać kota za zachowania badawcze.Kotom wskakującym na stoły, meble należy to ograniczać przez sprzątanie pozostałości jedzenia i rzeczy osobiste właściciela. Aby zniechęcić kota od tych praktyk można stosować środki ostraszające, pułpki zapachowe, taśmy przylepne , urządzenia dźwiękowe.

 

DRAPANIE PRZEDMIOTÓW

Jest to wrodzona naturalna potrzeba kota do ostrzenia pazurów, oznaczania terenu oraz ćwiczeniem siły mięśni.Koniecznie w mieszkaniu muszą być umieszczone drapaki w miejscach , w których kot chce to robić najchętniej. Jeżeli kot zaczyna drapać meble naroża ścian to trzeba zakrywać te miejsca materiałem nieatrakcyjnym, śliskim i odpornym na zadrapania.Istnie również możliwość naklejania osłon na pazury, które wymieniane są co miesiąc.Ostateczny rozwiązaniem jest trwałe chirurgiczne usunięcie pazurów ( onychectomia )

Dermatologia

 

Aspekty biologiczne układu powłokowego a skłonności do chorób skóry psów

 

Krzysztof Głowacki, ARKA Lecznica Zwierząt, 65-520 Zielona Góra

 

Powłoka wspólna, układ powłokowy, integumentum communae, to narząd ssaków uważany za największy, bo stanowiący od 12% do 24% masy ciała. Ogranicza strukturę organizmu w przestrzeni, dając mu pełną autonomię w środowisku zewnętrznym. „ ... można powiedzieć, chociaż nie da to jeszcze pełnego obrazu, że układ powłokowy działa w stosunku do reszty ciała w charakterze ochronnego skafandra, zaopatrzonego w receptory i nadajniki służące do korespondencji z otoczeniem. Organizm pozbawiony tego „ skafandra” jakim jest jego integumentum, musiałby zginąć w bardzo szybkim tempie ” – prof. W. Lutnicki (1).

Ten wspaniały twór jakim zostały obdarowane nasze zwierzęta i my sami możemy obejrzeć, dotknąć, zmierzyć, zważyć, powąchać lecz wrażenia te nie pozwalają w całości ocenić i poznać tego narządu. Podjęta tu próba powiązania ze sobą niektórych faktów, dotyczących budowy i biologii skóry psa, ma na celu przybliżenie tego złożonego zagadnienia w powiązaniu z problemami zdrowotnymi powłoki ciała psów. Pisząc biologia skóry mam na myśli zespół cech budowy, funkcji i mikrośrodowiska narządu w interakcji z czynnikami działającymi od zewnątrz i od wewnątrz. Skóra jest narządem bardzo dynamicznym i choć umiejscowionym najbardziej zewnętrznie, doskonale i ściśle współdziała z wszystkimi narządami wewnętrznymi. Traktuję dalej powłokę wspólną jako układ biologiczny, utrzymujący stan homeostazy organizmu, a będący jedynie nierozerwalnym fragmentem całości. Skóra ssaków ma wielowarstwowy plan budowy. Patrząc od zewnątrz napotkamy naskórek ( epidermis ), skórę właściwą ( corium s. dermis ), warstwę podskórną ( tela subcutanea ) / ryc. 1 /. Uzupełnieniem tego „tortowego” układu warstw są liczne mieszki włosowe, gruczoły łojowe, potowe i zapachowe, powciskane śródwarstwowo. Naskórek, jest nabłonkiem wielowarstwowym płaskim złuszczającym się. Wszystkie kolejne pokłady komórek pochodzą z dzielących się i różnicujących cylindrycznych lub kuboidalnych komórek warstwy podstawowej naskórka – keratynocytów. Komórki te intensywnie mnożą się poprzez podział mitotyczny, z tym, że płaszczyzna podziału przebiega równolegle do powierzchni błony podstawnej. ( ryc. 2 ) Naskórek charakteryzuje się stałym procesem różnicowania, nawarstwiania i złuszczania komórek ( człowiek w ciągu doby zrzuca około 1g korneocytów ). Całe to zjawisko biologiczne jest od początku do końca bardzo precyzyjnie zaprogramowane ( dowodzą tego badania cytochemiczne receptorów błonowych i struktur cytoplazmatycznych rogowaciejących keratynocytów kolejnych warstw naskórka / białka keratynowe i inne / Przejście komórki naskórka od momentu oderwania się od warstwy podstawowej do złuszczenia trwa u zdrowego psa średnio 21 – 22 dni. Fakt ten ma ogromne znaczenie w utrzymaniu bariery przeciwzakaźnej skóry (7,8 ). Skrócenie tego czasu świadczy o chorobie. Skóra właściwa stanowi zasadniczy element strukturalny skóry, zawierający sieć włókien, system naczyń, receptorowych zakończeń nerwowych, liczne populacje aktywnych komórek . Tkanka ta jest „ pomostem” łączącym naskórek z podskórzem. Spełnia istotną rolę w procesach termoregulacji, percepcji, jest ważnym rezerwuarem wody w organizmie oraz stanowi swoistą immunologiczną linię obronną organizmu. W poniższych rozważaniach podejmuję próbę powiązania ze sobą wielu aktualnych doniesień, dotyczących biologii i mikrobiologii skóry psa.

Okrywa włosowa psa, to organ wielofunkcyjny, złożony z keratynowych włókien ( włosów ), spełniających liczne funkcje fizjologiczne, takie jak izolacyjna, termoregulacyjna, maskująca, behawioralna, receptorowa. Włosy są najtrwalszym wytworem organizmu ( zachowane w stanie nienaruszonym w mumiach egipskich ). Nie stanowią dobrego podłoża dla osiedlania i namnażania się drobnoustrojów. Włos, to doskonały obojętny chemicznie element strukturalny skóry ssaków, który swoje początki , podobnie jak skóra, ma w zdeterminowanych genowo komórkach ektodermy i mezodermy zarodkowej (1,2,4). Wiadomo, że pierwsze włosy płodowe ( lanugo ) pojawiają się już w pierwszym trymestrze ciąży w okolicy twarzowej płodu; pozbawione rdzenia są miękkie i delikatne. Po porodzie liczba mieszków włosowych w zasadzie nie zmienia się ( wyjątek stanowią owce ), ale wraz z powiększaniem powierzchni rosnącego ciała maleje gęstość owłosienia. Przeciętna liczba włosów u dorosłego psa wynosi od 100 do 600 włókien na powierzchni 1 cm² , u kota średnio 800 – 1600 na cm² (3,4). Oprócz ogromnego znaczenia okrywy włosowej dla psa ma ona niepowtarzalną wartość estetyczną dla właściciela, zwłaszcza u ras charakteryzujących się długim puszystym włosem lub przepięknym umaszczeniem. Nic więc dziwnego, że widząc łysiejącego i drapiącego się pupila szukają pomocy u dermatologa weterynaryjnego. Topografia włosów u psów jest typowa dla gatunku. Mieszki włosów tworzą charakterystyczne skupiska, określane jako zespoły włosowe, mające przeważnie wspólne ujście na skórze. Z każdego z nich wyrasta kępka włosów. Zwykle jest ich od 5 do 25 (2,3,4). Badania mikroskopowe ujawniły, że w zespole włosowym są zwykle 1 – 2 włosy przewodnie, najgrubsze i najdłuższe, otoczone przez krótsze i cieńsze włosy pokrywowe w liczbie 5 –7. Te zaś otoczone są przez włosy najcieńsze, puchowe w liczbie od 7 do 15. Zespoły włosowe rozłożone są na skórze grupowo, tworząc kępki (1,2,3). Cechy te mogą mieć wpływ na skłonności do zakażeń skóry ( szczególnie powstawania czyraków ). Ponadto długość włosa , kształt łodygi i barwa nie są obojętne w stosunku do wielu parametrów mikrośrodowiska skóry i mogą współdecydować o skłonnościach do powstawania stanów zapalnych.

Powierzchnia naskórka nie jest jednorodna i gładka. Z badań przeprowadzonych w ostatnich latach wynika, że powierzchnia naskórka psa ma strukturę nieregularną i pofałdowaną. Widoczne są liczne bezjądrzaste, polimorficzne, łuskowate, zkeretynizowane komórki zwane korneocytami. Tworzą wielowarstwowy układ drobnych blaszek silnie upakowanych jedna na drugiej i częściowo nachodzących na siebie. Grubość korneocytu wynosi od 0,26 do 0,53 mikrona. Przestrzenie między korneocytami wypełnia substancja amorfotyczna ( lepiszcze ) o charakterze lipidowym (1,2,3,4,5,6,). Podobnie powierzchnia naskórka pokryta jest emulsją o składzie zbliżonym do składu lepiszcza. Zasadniczo substancje te złożone są z dwóch elementów: komponentu gruczołowego ( głównie składniki łoju gruczołowego ) i komponentu naskórkowego ( elementy strukturalne przestrzeni międzykomórkowej i śródkomórkowej keratynocytów ). W lepiszczu i emulsji stwierdzono obecność wolnych kwasów tłuszczowych, soli cholesterolu, soli mineralnych, wodę, liczne białka, a w śród nich immunoglobuliny, transfryny, cytoceramidy ( 2,3,4,5,6,7). Obecność emulsji i lepiszcza międzykomórkowego ma ogromne znaczenie dla utrzymania stanu homeostazy i sprawności mechanizmów obronnych skóry. Na podstawie badań porównawczych skóry kilku gatunków zwierząt stwierdzono, że ilość tych dwóch substancji jest u psów znacznie mniejsza niż u bydła oraz innych gatunków zwierząt domowych. Mała ilość lepiszcza międzykomórkowego w naskórku psa może usposabiać go do łatwiejszego zakażenia i przenikania toksyn bakteryjnych (6,7,8). Technika badania mikroskopowego skrawków skóry głęboko zamrażanych i osuszanych oraz oglądanych w warunkach wysokiej próżni ( technika LTSEM ), pozwoliła wykazać, że ujścia lejkowate mieszków włosowych u psów wypełnione są znikomą ilością substancji lipidowej o składzie podobnym do składu emulsji naskórkowej. Natomiast u bydła stwierdzono dużą ilość takiej substancji która dokładnie uszczelnia lejkowate ujścia mieszków włosowych. Fakt ten prawdopodobnie naraża mieszki włosowe psa na łatwe wnikanie do nich wielu drobnoustrojów (4,5,8,9,10). Dzięki wspomnianej technice badania skrawków skóry, określono przeciętną grubość warstwy zrogowaciałej naskórka psa, która wynosi od 13 do 15 mikronów. Dla porównania u bydła grubość ta wynosi około 30 mikronów. Ilość warstw korneocytów w warstwie zrogowaciałej naskórka u psa wynosi od 48 do 52. U bydła tylko 30 (5,7,10). Dotychczas nie potwierdzono przypuszczenia, że opisane powyżej parametry mogą sprzyjać łatwiejszemu przenikaniu w głąb naskórka drobnoustrojów i ich toksyn. Co prawda wykazano, że śródskórne podanie proteiny gronkowcowej typ A ( jako imitacji uszkodzenia warstwy zrogowaciałej naskórka ) doprowadziło do wystąpienia odczynu zapalnego w skórze właściwej już po 5 godzinach od podania.( 10,11) Analogiczne doświadczenie ,przeprowadzone u człowieka, nie spowodowało wystąpienia podobnej reakcji. Uzyskanie różnych wyników może świadczyć o odmiennych mechanizmach obronnych w skórze psa i człowieka. Stosując swoistą technikę wybiórczego znakowania białek, wykryto w warstwach naskórka psa immunoglobuliny. Na powierzchni naskórka i w warstwie zrogowaciałej naskórka stwierdzono obecność IgA, IgG oraz komponent C₃ dopełniacza, a przy błonie podstawnej naskórka odnaleziono IgM. Prawdopodobnie przenikają one ze skóry właściwej do naskórka i wynoszone są z lepiszczem na powierzchnię lub wydzielane są przez gruczoły łojowe i potowe. Na powierzchni naskórka unieczynniają enzymy bakteryjne i ich toksyny. Są to humoralne elementy skórnego systemu immunologicznego (SIS – skin immune system ). Komórkowymi składnikami tego systemu i współdziałającego z nim systemu limfatycznego ( SALT– skin associated lymphoid tissue ) są ruchliwe komórki Langerhansa, komórki dendrytyczne, limfocyty , komórki tuczne, komórki endotelium naczyń przedwłosowatych i inne. Czynnikami fizyko–chemicznymi, decydującymi o swistości mikrośrodowiska skóry psa są wilgotność powietrza nad powierzchnią naskórka, aktywność wodna naskórka, pH powierzchni, skład i aktywność emulsji ochronnej, stopień aktywności komórek naskrka,stopień keratynizacji i narażenia okolicy ciała na urazy mechaniczne i ścieranie, agresywne substancje chemiczne, ekstremalne temperatury otoczenia, temperatura skóry, gęstość owłosienia, jego długość i barwa. Za najbardziej narażone na działanie czynników zewnętrznych, które destabilizują mikrośrodowisko naskórka uważa się okolice warg, pyska, przedsionka jamy nosowej, okolice pach i pchwin, klatkę piersiową i brzuch, napletek, srom, okolicę odbytu, guzy łokciowe i skokowe oraz łapy (12,13,14,15). Środowisko mikrobiologiczne powierzchni naskórka obejmuje przestrzeń od powierzchni okrywy włosowej do zrogowaciałych warstw naskórka oraz mieszki włosowe i gruczoły skórne. Jest to strefa potencjalnego bytowania wielu mikroorganizmów. Warunki tu panujące nie sprzyjają zasiedlaniu i namnażaniu drobnoustrojów. Obecnie jednak, sądzi się, że niektóre populacje bakterii i grzybów występują stacjonarnie na skórze i mają wpływ na utrzymanie równowagi mikrośrodowiska powierzchni naskórka. Równowaga ta jest bardzo chwiejna, ponieważ już mały stres, taki jak niedobór elementu pokarmowego, zmiana warunków zewnętrznych, ciąża, laktacja czy obecność pasożytów może w znacznym stopniu zaburzyć tę równowagę i prowadzić do choroby skóry. W takich warunkach drobnoustroje, zasiedlające skórę namnażają się ogniskowo, wywołując sączące ropne powierzchowne zapalenie skóry ( ang. hot spot ).

Interesująco przedstawiają się wyniki badań kwasowości powierzchni skóry psów. Wskazują one na istotne różnice pH naskórka w zależności od rasy, płci, miejsca pomiaru, barwy i długości włosa. Stwierdzono, że u labradorów retriver i sznucerów miniaturowych pH było podobne i wynosiło odpowiednio pH=7,13 i pH=7,25 , u springer spanieli było niższe – pH=6,65, a u yorkshire terierów najwyższe – pH= 7,71. Z badań wynikało, że samce mają przeciętnie pH niższe niż samice tej samej rasy i co ciekawe, pH sterylizowanych suk było średnio wyższe od pH samic niesterylizowanych. Stwierdzono, że labradory czarne miały pH naskórka większe niż psy tej samej rasy o umaszczeniu żółtym. Za najbardziej stabilne miejsca pomiaru wybrano okolicę grzbietu, bok klatki piersiowej i wewnętrznej powierzchni ucha (18). Doniesienia te skłaniają do dalszych poszukiwań między zmianami pH okolic skóry, a występowaniem stanów zapalnych. Warto również podkreślić, ze pH powierzchni skóry psów jest wyższe od pH powierzchni skóry człowieka ( średnio pH= 5,3 – 5,9 ) i błędem jest stosowanie u psów szamponów i preparatów dermatologicznych przeznaczonych dla człowieka.

Szczególne miejsce w mikrośrodowisku powierzchni skóry zajmują drobnoustroje, ponieważ aktywnie wpływają na zmianę jego stanu poprzez zdolność do modyfikacji warunków na powierzchni naskórka. Z wielu przeprowadzonych badań nad populacją mikroorganizmów skóry psów wynika, że dominującą florą bakteryjną są G+ gronkowce koagulazo+ i w mniejszym stopniu gronkowce koagulazo– , ziarniaki z rodzaju Micrococcacae, hemolityczne paciorkowce, pałeczki z rodzaju Acinetobacter oraz laseczki z rodzaju Corynebacterium, a także pałeczki G – ( 16 ). W większości jest to tlenowa mikroflora bakteryjna. Ocenia się, że stale obecnymi na skórze psów są Staphylococci, Micrococci, Streptococci i laseczki z rodzaju Corynebacterium ( 16 ). Laseczkę Clostridium perfringens uznano za bakterię nomadową na skórze psa. Według Ihrke średnia geometryczna gęstości bakterii na powierzchni 1 cm² u zdrowego psa wynosi 329 komórek. Pod względem chorobotwórczym za najbardziej istotne uznaje się gronkowce, a szczególnie gatunek Staphylococcus intermedius ( obecnie S. pseudintermedius ). Gatunek opisany w 1969 r. przez Hajek i Marsalek jako gronkowiec koagulazo+ i sklasyfikowany pod nazwą gatunkową Staphylococcus aureus biotyp E. Jego koagulazo( – ) szczepy izolowane są przeważnie z włosów i uważane są za florę przejściową, niechorobotwórczą. Dowiedziono, że Staphylococcus intermedius u psów, podobnie jak Staphylococcus aureus u człowieka, ma zdolność do adhezji na korneocytach naskórka. Według Darmstadta adhezja następuje poprzez wiązanie kwasów tejchojowych ściany bakterii z białkiem fibronektyną korneocytów. Mechanizm ten nadal nie jest wyjaśniony do końca. Ze względu na miejsce bytowania, populację Staphylococcus intermedius, podzielono na bakterie stale bytujące w zespole włosowo – przywłosowym i gronkowce okolic skórno – śluzówkowych ciała. Większość szczepów ma zdolność wytwarzania proteaz, nieliczne zaś wytwarzają enterotoksynę C. ( 12,13,16,19,20 ). Z wielu badań wynika że gronkowce występują stacjonarnie w określonych okolicach układu powłokowego psów. Szczególnie predysponowanymi są okolica odbytu, przedsionek jamy nosowej, wargi, pysk, pachwiny, brzuch, łapy i okolica odbytu ( 12,13,14,20 ). Stwierdzono że na zdrowej skórze brzucha obecne są tylko nieliczne ogniska kolonii gronkowców. Jednak przy zakażeniu skóry z widocznymi objawami klinicznymi, liczba kolonii wzrasta 700–krotnie. Istnieje uzasadniony pogląd, że czynniki predysponujące, takie jak ogólnoustrojowa nadwrażliwość, atopia, zaburzenia rogowacenia i wydzielania gruczołowego, sprzyjają namnażaniu i rozsiewaniu gronkowców na duże obszary skóry. Sądzi się, że liczebność populacji gronkowców zasiedlających zespół włosowo – przywłosowy jest regulowana przez stale obecne w mieszkach włosowych pałeczki z rodzaju Propinibacterium ( 12 ). Współistnienie tych drobnoustrojów oparte jest na wzajemnym antagonizmie. Zjawisko to również występuje między innymi mikroorganizmami na skórze. Antagonizm wzajemny lub jednostronny utrzymuje całą populację w stanie chwiejnej równowagi. Polega on na wytwarzaniu i wydzielaniu przez drobnoustroje licznych substancji hamujących rozwój innych populacji mikroorganizmów. Drożdżaki Candida albicans oraz bakterie Micrococcus luteus, wydzielając duże ilości CO₂ hamują wzrost dermatofitów ( 16 ). Bakterie z rodzaju Streptococcus, Aerococcus, Lactobacillus wydzielają do środowiska nadtlenek wodoru, blokując rozwój bakterii z rodzaju Staphylococcus (16). Liczne bakterie aktywnie modyfikują środowisko powierzchni skóry przez wydzielanie kwasów organicznych. Przykładem jest już wspomniany rodzaj Propionibacterium(12,16). Drożdżaki Malassezia feurfur, rozkładając tłuszcze do wolnych kwasów tłuszczowych, hamują rozwój kolonii z rodzaju Streptococcus i kolonii pałeczek G – . Nasuwa się pytanie czy dzięki takim właściwościom drożdżaki, również Malassezia pachydermatis, nie mogą wywierać w określonych warunkach, pozytywnego wpływu na mikrośrodowisko powierzchni naskórka. Grzyby i bakterie bytujące na skórze psa ujawniają swój antagonizm poprzez wydzielanie wielu enzymów ( proteazy, lipazy ) oraz substancji antybiotykowych ( penicylin, kwasu fusydynowego, aktynomycyny, azalomycyny ) oraz bakteriocyn (16). Niektóre szczepy z rodzaju Pseudomonas sp. izolowane ze skóry wytwarzają mupirocynę – antybiotyk wykorzystany w preparacie Bactroban (16).

Złożoność tematu nie pozwala na całościowe omówienie i wyczerpanie poruszonych zagadnień. Skóra to wciąż „niezbadany ląd”, stawiający liczne i trudne pytania. Informacje na temat biologii skóry psa choć bogate, nie pozwalają wyjaśnić wielu procesów toczących się na powierzchni i wewnątrz tego narządu. Nadal nie jest pewne, jaka mikroflora środowiska skóry psa współdziała z jej mechanizmami obronnymi, a jaka wywiera działanie chorobotwórcze. Fakty dotyczące swoistej budowy naskórka u psa potwierdzają przekonanie o szczególnej wrażliwości na zakażenia bakteryjne u tego gatunku. Nasuwa się również pytanie, na ile ingerencja człowieka w mikrośrodowisko skóry psa, poprzez stosowanie zabiegów pielęgnacyjnych i leczniczych, wpływa na zmianę lub zachwianie równowagi i w jakim stopniu warunki utrzymania, takie jak pomieszczenia sztucznie ogrzewane, ograniczenie ruchu, żywienie, wpływają na zaburzenie homeostazy skóry psa. Według Fadok pozytywna ingerencja w mikrośrodowisko skóry psa może polegać na wyizolowaniu szczepu gronkowca skórnego ( dzięki kontrolowanej mutacji genomu ) mniej patogennego, a silniej wiążącego się z receptorami adhezyjnymi na korneocytach. Nowy szczep mógłby konkurować z gronkowcami patogennymi. Myśli się również o wyizolowaniu wirusa zdolnego do niszczenia Staphylococcus intermedius. Innym ciekawym pomysłem jest wyprodukowanie takiej substancji, która będzie wspomagać rozwój naturalnej, niepatogennej mikroflory skórnej i w ten sposób hamować rozwój gronkowców. Liczne pytania czekają na wyjaśnienie i stanowią wciąż wielkie wyzwanie dla zafascynowanych biologią skóry badaczy.

 

Piśmiennictwo od 1 do 23 dostępne jest u autora lub w redakcji Centaura Lubuskiego

adres autora: Krzysztof Głowacki, ul. Ptasia 2 B , 65–520 Zielona Góra

 

Krzysztof Głowacki

Lekarz weterynarii

ARKA Lecznica Zwierząt

Zielona Góra

Predyspozycje do chorób skóry wybranych ras psów

 

 

Wstęp

 

Na wspólnej ścieżce życia spotkali się na zawsze człowiek i pies.

Dzięki wysiłkom i ogromnej wytrwałości wielu pokoleń hodowców oraz pomocy natury możemy dzisiaj podziwiać setki tak różnych i pięknych ras psów. Zachwycają nas tyloma przymiotami fizycznymi i psychicznymi, że trudno wyobrazić sobie życie bez ich obecności w społeczności ludzkiej.

Jednak w wielu przypadkach zaspokojenie pragnień człowieka czworonożni przyjaciele przypłacili uwidocznieniem się ukrytych skłonności do licznych chorób, w tym chorób skóry.

W ośrodkach naukowych na całym świecie prowadzi się badania nad określeniem czynników i cech rasowych predysponujących poszczególne rasy psów do określonych schorzeń układu powłokowego.

Z pewnością każdy z Was Koleżanki i Koledzy, praktykujący wśród zwierząt towarzyszących dostrzega, że niektóre rasy szczególnie często cierpią na określone choroby skóry.

Informacje zawarte w artykule oparłem o dane pochodzące z badań brytyjskich i amerykańskich ostatnich 10 lat.

Statystycznie za najbardziej podatne na choroby dermatologiczne uznaje się dobermany, setery, dalmatyńczyki, jamniki, boksery, owczarki, golden retrivery, teriery, shar-peie, chow-chow i akita. Za mniej predysponowane uważa się psy Św. Bernarda, pudle, beagle, bassety, pointery, charty. Tak pokazuje statystyka, ale doświadczenie uczy, że każdy przypadek czy to u psa rasowego czy mieszanej rasy jest indywidualnym wyjątkiem .

Przyjąłem określony porządek, mianowicie kolejne rasy omawiam zgodnie z malejącą ilością przypadków dermatoz diagnozowanych w obrębie danej rasy. Pewne dane zawarłem w dołączonych tabelach.

Mam nadzieję, że tak przedstawiona wiedza będzie zrozumiała i w jakimś stopniu pomoże w codziennej pracy klinicznej.

 

 

1. TERIERY – rasa o szczególnej skłonności do alergii

 

1. atopowe zapalenie skóry

2. alergie pokarmowe

3. alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS )

4. Nadczynność kory nadnerczy

5. Nużyca

6. Dysplazja naskórkowa ( Ectodermal dysplasia )

 

Yorkshire teriery wykazują skłonność do dysplazji mieszków włosowych, co objawia się łysieniem często trwałym.

Teriery szkockie częściej cierpią na ropne zaplenia mieszków włosowych i skóry oraz rozrosty nowotworowe tj. lymphoma ( z limfocytów T ) melanoma i rak kolczystokomórkowy.

Kerry blue teriery są podatne na powstawanie cyst skórnych w postaci dermoidów, brodawczaki , papilomatrixoma

Teriery bostońskie zapadają liczniej na postacie miejscowe i uogólnione nużycy, bakteryjne głębokie zapalenia skóry, guzy z komórek tucznych (mastocytoma), guzy z gruczołów łojowych ( adenoma). Predysponowane są do rozwinięcia się nadczynności kory nadnerczy­ - większość jest skutkiem pierwotnej nadczynności przysadki mózgowej.

West highland white teriery często chorują na drożdżycowe zapalenie skóry wywołane przez Malassezia pachydermatis, wikłane pierwotną skłonnością do alergii. Wyłysienia są konsekwencją dysplazji mieszków włosowych. U tej rasy jest to pierwotny defekt genu autosomalnego recesywnego, który się dziedziczy. Dotknięte chorobą psy mają na skórze rozległe przebarwienia o liszajowatej powierzchni, która ma skłonność do rozwoju ropnych i drożdżycowych stanów zapalnych.

Bull teriery szczególnie o umaszczeniu białym cierpią na martwicowe rozległe zapalenie skóry. Objawy występują już u szczeniąt w postaci zmian złuszczających na skórze , trudności w ssaniu pokarmu, wywołane zbytnim wysklepieniem podniebienia. Wzrost jest zahamowany, w przestrzeniach międzypalcowych powstają ogniska martwicy naskórka. Choroba dziedziczy się. Istotą jest brak zdolności do przyswajania cynku z pokarmu.

Ponadto wykazują skłonność do ropnego zapalenia mieszków włosowych i tworzenia się czyraków. Białe i jasne odmiany chorują na posłoneczne zapalenie skóry. Uszkadzające działanie promieniowania nadfioletowego powoduje często indukowanie nowotworów – raka kolczystokomórkowego, naczyniaków i naczyniakoraków. Bardzo łatwo rozwija się u nich nużyca.

Jack Russel teriery zapadają liczniej na dermatofitozy, a u fox terierów szorstkowłosych częściej notuje się guzy z komórek gruczołów łojowych.

 

2. SZNAUCERY

 

Rasa psów również uznawana za predysponowaną do alergii wziewnej i do atopowego zapalenia skóry oraz do innych alergii. Pierwotna przyczyna często wikłana jest wtórnymi zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi.

 

1. Zespół comedo sznaucerów

Szczególnie często spotykany u sznaucerów średnich i miniaturowych. Charakterystyczne wykwity skórne lokalizują się wzdłuż grzbietu. Leczenie przy wykorzystaniu nadtlenku benzoilu zwykle przynosi poprawę.

2. Niedoczynność tarczycy ( hypotyroidizm )

Stosunkowo częsta endokrynoza, wyrażająca się jednak wieloma postaciami klinicznymi. Czasami objawy kliniczne są mało charakterystyczne i w rozpoznaniu różnicowym należy wykluczyć nadczynność kory nadnerczy, zaburzenia hormonów płciowych – szczególnie wpływ guza z komórek Sertoliego ( sertolioma) u samców, a także idiopatyczne przerzedzenie włosa. Głównymi przyczynami niedoczynności tarczycy u psów jest limfocytarno – plazmocytarne zapalenie tarczycy oraz idiopatyczna atrofia tarczycy.

W praktyce stosuje się badanie poziomów tyroksyny (T4), trójjodotyroniny ( T3) oraz TSH

Leczenie hypotyroidizmu psów polega na podawaniu dwa razy dziennie dawki levotyroksyny w ilości 2 mg na 10 kg masy ciała. Długotrwała terapia jest stosunkowo bezpieczna, ponieważ syntetyczna tyroksyna u psów ma okres półtrwania około 7 godzin ( u człowieka około 7 dni ! )

3. Powierzchowne ostre martwicowe zapalenie skóry ( SND – skin necrolitic dermatitis )

Najczęściej zapalenie to jest wywoływane przez składniki szamponów i kosmetyków takich jak, wyciągi ziołowe, siarka, dziegieć.

4. Okresowe przebarwienie sierści sznaucerów, aurotrichia, złotowłosie.

Okresowo następuje zmiana barwy włosów wzdłuż grzbietu i na brzuchu. Włosy mają złotawy kolor i sprawiają wrażenie bardziej suchych niż włosy nie zmienione. Czasami zmiany lokalizują się u podstawy małżowin usznych. Właściwie leczenia nie stosuje się, ponieważ po około 6 do 24 miesięcy wyrastają ponownie włosy prawidłowe.

 

3. BULDOGI ANGIELSKIE

 

1. Atopowe zapalenie skóry

Bardzo często powikłane jest wtórnymi zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi.

2. Nużyca

Stwierdzana równie często u młodych jak i u dorosłych osobników

3. Niedoczynność tarczycy

4. Zapalenie skóry przestrzeni międzypalcowych.

Zwykle pierwotną przyczyną jest skłonność do alergii. Powikłania bakteryjne często oporne są na leczenie miejscowe, a w stanach przewlekłych prowadzi do powstawania przetok skórnych.

5. Zapalenie wyprzeniowe fałdów skórnych.

Zwykle dotyczy fałdów nasady ogona, fałdów okolicy twarzowej pyska, fałdów okolicy karku. Ze względów anatomicznych zapalenia te są trudne do całkowitego wyleczenia. Antybiotykoterapia często trwa 8 – 12 tygodni.

6. Dysplazja mieszków włosowych.

Najczęściej wyłysienia lokalizują się na bokach ciała. W czasie rozpoznania należy wykluczyć zespół Cushinga i niedoczynność tarczycy. Ostateczną diagnozę potwierdza badanie histopatologiczne.

7. Nowotwory skóry

U buldogów angielskich statystycznie najczęściej rozwijają się guzy z komórek tucznych (mastocytoma.)

 

IV. LABRADORY RETRIVRY

1. Alergiczne zapalenia skóry.

Szczególnie często potwierdza się atopowe zapalenie skóry z wtórnym nawracającym zapaleniem zewnętrznych przewodów słuchowych. Rzadziej labradory cierpią na alergie pokarmowe.

2. Zaburzenia rogowacenia i złuszczania naskórka.

Na brzusznej powierzchni tułowia powstają rozległe place przebarwionej i liszajowatej skóry. Podejrzewa się, że częste brodzenie po pas w wodzie, co uwielbiają te psy, sprzyja rozwojowi takich zmian.

Zaobserwowano również rodzinną skłonność u labradorów do nadmiernego rogowacenia lusterka nosowego oraz do bielactwa trufli nosa.

3. Zapalenie ziarniniakowe skóry z wylizywania ( ackral like dermatitis )

Wciąż do końca niewyjaśniona etiologia schorzenia na skutek nadmiernego wylizywania i skubania określonych okolic doprowadza do powstawania charakterystycznego obrazu klinicznego. Przeważnie zmiany dotyczą przednich łap i częściej łapy lewej. Przypuszcza się, że pierwotną przyczyną są alergie lub czynniki psychiczne oraz stres.

4. Pierwotny idiopatyczny łojotok

 

5. Dermatozy zależne od podaży witaminy A

 

6. Młodzieńcze głębokie zapalenie skóry i podskórza ( juvenile celulitis )

 

4. GOLDEN RETRIVER

 

1. Najczęściej u tej rasy stwierdza się atopowe zapalenie skóry do którego dołączają się alergiczne pchle zapalenie skóry i alergie pokarmowe. Wtórnie powstają sączące zakażenia ropne skóry i mieszków włosowych, wyłysienia i świąd. Zmiany obejmują okolice szyi, uszu i okolicę lędźwiowo – krzyżową. Na tle alergicznym dochodzi do powstania ziarniniakowego zapalenia skóry z wylizywania oraz głębokiego ropnego zapalenia mieszków włosowych i formowania się czyraków.

2. Niedoczynność tarczycy

3. Młodzieńcze głębokie zapalenia skóry ( juvenile celulitis )

U tej rasy zwykle dotyczy szczeniąt w wieku 6 – 8 tygodni, ale może pojawić się również u psów starszych do 1 roku życia. Zmiany lokalizują się na pysku, wargach, uszach. Zmianom skórnym towarzysza nierzadko lymphadenopatia i gorączka.

 

4. T – lymphoma

Zapalenie skóry przypominające zapalenie alergiczne. Dotyczy przeważnie starszych psów. Objawy to uogólnione przekrwienie skóry, złuszczanie naskórka i silny świąd.

 

5. SETER IRLANDZKI

 

1. Zapalenie tłuszczowych fałdów skórnych seterów

2. Atopowe zapalenia skóry

Szczególnie częste u seterów angielskich ( gordon seter )

3. Pierwotny idiopatyczny łojotok ( primary idiopatic seborrhea )

4. Dysplazja mieszków włosowych

5. Odbarwienie włosów z miejscowym łysieniem

Tu predysponowane są setery o umaszczeniu żółto – brązowym

6. Przetoki przyodbytowe z gruczołów zatokowych.

7. Zapalenie ziarniniakowe skóry z wylizywania ( ackral like dermatitis )

8. Zapalenie głębokie mieszków włosowych z powstawaniem czyraków

9. Niedoczynność tarczycy.

10. Zaburzenia rogowacenia i wydzielania gruczołów łojowych skóry ( zespół kerato-łojotokowy )

 

6. AKITA

 

1. Choroby autoimmunologiczne psów

   1. pęcherzyca liściasta ( pephigus foliaceus )

   2. Zespół naczyniowo – skórny, zespół podobny do zespołu Vogt – Koyanagi – Harada psów

 

2. Pierwotne zapalenie gruczołów łojowych ( primary sbaceous adenitis )

Jest to najczęściej spotykane schorzenie zespołu włosowego u tej rasy. Istotą choroby jest nieprawidłowe rogowacenie ściany przewodu wyprowadzającego gruczołu łojowego i aktywności samego gruczołu. W czasie leczenia okazują się przydatne retinoidy. Niekiedy choroba ustępuje samoistnie.

3. Choroby alergiczne

Dominuje alergiczne pchle zapalenie skóry ( APZS) oraz atopowe zapalenie skóry.

 

7. CHOW –CHOW

 

1. Pemphigus foliaceous

Bardzo często diagnozowana u tej rasy .

2. Androgenne zaburzenia hormonalne u samców

   1. wrodzony przerost gruczołów płciowych męskich oraz istoty rdzeniowej nadnerczy

   2. zaburzenia w poziomie hormonów wzrostu

 

3. Niedoczynność tarczycy

4. Choroby alergiczne

Szczególna nadwrażliwość na ukąszenia pcheł.

5. Łysienie z rozrzedzeniem barwnika włosów ( color dilution alopecia )

6. Nużyca

7. Zapalenie mieszków włosowych

8. Dysplazja mieszków włosowych

 

8. COCKER SPANIELE I SPRINGER SPANIELE

 

1. Pierwotny idiopatyczny łojotok spanieli

Jest to pierwotny defekt nabłonkowy, charakteryzujący się rozwojem woszczynowego zapalenia zewnętrznego przewodu słuchowego. Stan przewlekły prowadzi do wapnienia ściany przewodu słuchowego i znacznego zmniejszenia jego średnicy. Tylko chirurgiczne udrożnienie może przynieść poprawę.

2. Zapalenie mieszków włosowych

Często jest to ropne zakażenie mieszków włosowych. Rzadziej spotyka się jałowe limfocytarne zapalenie ściany mieszków włosowych.

3. Niedoczynność tarczycy.

4. Liszajowate posłoneczne zapalenie skóry

Dotyczy głównie springer spanieli, u których prawdopodobnie pod wpływem promieniowania słonecznego, pojawiają się na małżowinach usznych płaskie zmiany krostowate. Przyczyna choroby nie jest znana.

 

5. Dermatoza wrażliwa na podaż witaminy A

6. Nosowo – opuszkowa hiperkeratoza

7. Skórne rozrosty nowotworowe

• Gruczolaki z komórek gruczołów łojowych

• Guzy z komórek warstwy podstawnej naskórka ( basalioma )

• Guzy z komórek gruczołów apokrynowych

• Włókniakomięsaki

• Chłoniakomiesaki

• Brodawczaki

• Chłoniaki ( lymphoma )

 

9. PUDLE

 

1. Zapalenie gruczołów łojowych

Pudle są szczególnie predysponowane do tej choroby. Przyczyna jest zmieniony gen autosomalny recesywny wpływający na procesy rogowacenia. Charakterystycznym objawem jest silne wypełnienie wydzielina gruczołową mieszków włosowych i ich rozdęcie oraz powstawanie odlewów łojotokowych ( mufek ) wokół włosów. Włosy są zmatowiałe i przetłuszczone. Najczęściej zmiany lokalizują się na głowie, uszach, karku i grzbiecie. Czasami obejmują prawie całą powierzchnię ciała. W ograniczaniu objawów stosuje się leczenie miejscowe w postaci kąpieli z zastosowaniem glikolu propylenowego i ogólnie retinoidy.

 

2. Zespół Cushinga, pierwotna nadczynność kory nadnerczy

Zwykle występuje u pudli miniaturowych i króliczych.

3. Dermatozy o podłożu hormonalnym

   1. zaburzenia równowagi hormonów płciowych

   2. zaburzenia aktywności hormonu wzrostu FSH

 

4. Skórne reakcje poszczepienne.

   1. przeważnie zdarzają się u pudli miniaturowych oraz u ras długowłosych o długim cyklu wzrostu włosa ( faza anagen )

   2. często powstają na skutek podskórnego podania leków lub szczepionki przeciw wściekliźnie

Rozwija się stan erythrema multiforme lub powierzchowne martwicowe zapalenie skóry

 

5. Skórne rozrosty nowotworowe

• Przeważnie łagodne

• Gruczolaki z komórek gruczołów łojowych

• Pilomatrixoma

• Basalyoma

• Raki kolczystokomórkowe

 

6. Zapalenia ropne i drożdżycowe skóry

Przeważnie na pysku i łapach

 

7. Dysplazja mieszków włosowych

Wyłysienia pojawiają się zwykle na grzbiecie lub bokach ciała. Często dotyczy pudli standardowych.

 

 

10. SHAR – PEI

 

1. Alergie.

   1. atopowe zapalenia skóry wtórnie wikłane zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi

 

2. Pierwotne zaburzenia rogowacenia naskórka

3. Niedoczynność tarczycy

4. Nużyca

Patrząc na psa sierść wygląda jak futro objedzone przez mole ( mole – eaten ), widoczne są liczne małe łysinki, dodatkowo rozwija się gronkowcowe zapalenie mieszków włosowych

5. Mucynoza shar – pei , śluzakowatość skóry właściwej

Fizjologicznie w skórze tej rasy znajduje się większa ilość mucyny niż u innych ras psów. Czasami mucyna przedostaje się do naskórka lub pod błonę podstawną, wywołując reakcję obronną organizmu i ostre zwłóknienie bliznowate skóry

6. Zaburzenia immunologiczne z objawami skórnymi

   1. defekt neutrofilowy ( podobny do okresowej gorączki rodzinnej u ludzi ) powoduje, że u psów tej rasy pojawiają się ataki nagłej gorączki z komplikacjami stawowymi i amyloidozą

   2. stwierdzono ponadto niedobory przeciwciał IgA , IgM w skórze

 

 

11. ROTTWEILERY

 

1. Głębokie ropne zapalenia mieszków włosowych i czyraki

Szczególnie często spotykane u tej rasy w porze letniej

 

2. Alergie

Bardzo często rozwija się alergiczne pchle zapalenia skóry

 

3. Wtórne przerostowe złuszczające zapalenie skóry okolicy krzyżowo – lędźwiowej

Pierwotną przyczyna jest APZS, wykwity skórne przypominają włókniaki lub brodawczaki

 

4. Nabyte bielactwo, odbarwienie włosa ( leukotrichia ), ogniskowe odbarwienie skóry ( leukoderma )

Odbarwieniu mogą ulec błony śluzowe okolic skórno – śluzówkowych

U młodych psów pojawiają się kępki odbarwionych włosów

Trufla nosa traci ciemny barwnik. Zmiany są zwykle nieodwracalne. Podejmuje się próby leczenia zjawiska przy wykorzystaniu melatoniny

 

5. Choroby pazurów i wału skórnego pazura rottweilerów

Często pazury są postrzępione, rozwarstwione. Wtórne bakteryjne zapalenie tworzywa pazura prowadzi do zsuwania się puszeczki rogowej z wyrostka kostnego ( onychomadeza ) Obraz histopatologiczny przypomina zmiany toczniopodobne ( lupoid onychodystrophy )

 

6. Niedoczynność tarczycy.

7. Dysplazja mieszków włosowych wytwarzających brązowy włos

Objaw może być związany z niedoczynnością tarczycy. Obecnie opisuje się ten stan chorobowy jako lipidosa ściany mieszków włosowych ( follicular lipidosis ), ponieważ dochodzi do gromadzenia się tłuszczów w komórkach mieszka włosowego i wakuolizacji komórek.

 

 

12. DOBERMANY

 

1. Zapalenie mieszków włosowych i czyrakowatość

Zwykle czynnikiem zapalnym są gronkowce koagulazo +, u młodych psów często pierwotnie rozwija się nużyca

 

2. Niedoczynność tarczycy

Statystycznie dobermany są rasą dotknięta najczęściej tym schorzeniem. Konieczne jest wykluczenie lub potwierdzenie hypotyroidozy u każdego dobermana z objawami łysienia, zapalenia mieszków włosowych i słabego świądu.

3. Przejaśnienie i przerzedzenie włosów i dysplazja mieszków włosowych,

Potwierdzono, że szczególnie narażone są dobermany o błękitnym umaszceniu lub beżowym. Obecnie coraz częściej obserwuje się tę chorobę u psów brązowych i czarnych podpalanych. Symetryczne łysienie boków tułowia może być miejscową formą dysplazji mieszków włosowych.

4. Ziarniniakowe zapalenie skóry z wylizywania ( ackral like dermatitis )

Często złożony charakter przyczyn utrudnia skuteczne leczenie. Wielokrotnie związane jest z zaburzeniami behawioralnymi u psa lub może prowokować obwodową neuropatię lub alergię. Leczenie jest długotrwałe i wielokierunkowe.

5. Czyraki powierzchni dostopowych łap i pyska oraz skóry pyska

6. Skórne rekcje polekowe

Reakcje na związki siarki jako wielosystemowe reakcje immunologiczne z powstawaniem wykwitów skórnych, zapaleniem naczyń krwionośnych, zapaleniem nerek i stawów.

7. Zaburzenia skórne o podłożu psychicznym.

Pod wpływem zewnętrznego czynnika stresogennego pojawiają się następujące objawy kliniczne skubanie, ssanie i wylizywanie boków ciała. Doprowadza to do powstania wyłysień i urazów skóry

8. Trądzik dobermanów.

Dotycz głównie młodych osobników do 1 roku życia , ale występuje również u dorosłych. Głównym patogenem są gronkowce skórne ( Staphylococcus intermedius )

9. Zaburzenia rogowacenia

10. Bielactwo pierwotne i nabyte.

U dobermanów nie pojawia się tak często jak u labradorów

11. Pierwotny idiopatyczny łojotok

12. Nużyca

 

 

13. OWCZARKI COLLIE

 

 

1. Toczeń rumieniowaty tarczkowy i systemowy .

Rasa ta jest szczególnie mocno predysponowana do tego schorzenia. Nie należy narażać psów na zbyt długie naświetlanie promieniami słonecznymi.

 

2. Pęcherzyca rumieniowata ( pemphigus erythematosus )

Druga pod względem częstości chorób skóry u collie

 

3. Rodzinne zapalenie skóry i mięśni (Dermatomyositis owczarków collie)

Choroba dotyczy młodych psów. Patogeneza nie jest do końca wyjaśniona, ponieważ przypuszcza się, że ma charakter autoimmunologiczny lub jest chorobą dziedziczną wywołana defektem genu autosomalnego dominującego. Zmianom skórnym często towarzyszy zanik mięśni szkieletowych.

 

4. Głębokie ropne zapalenie mieszków włosowych i powstawanie czyraków

Predysponowanymi miejscami do formowania się karbunkułów są okolice karku i zadu.

 

5. Wyłysienia z powodu guza z komórek Sertoliego w jądrach ( sertolioma )

6. Idiopatyczne wrzodziejące zapalenie skóry

Pierwotną przyczyna jest bullous pemphigoid lub vesicular lupus erythematosus

 

XIV. OWCZARKI SZETLANDZKIE

 

1. Dermatomyositis

2. Discoid i systemic lupus erythematosus

3. Atopowe zapalenie skóry

Wtórnie często rozwija się nawracające ropne zapalenie mieszków włosowych oporne na leczenie.

 

 

14. SAMOJEDY

 

1. Niedoczynność tarczycy

2. Zaburzenia równowagi hormonów płciowych

3. Wyprzeniowe zapalenie fałdów skórnych

Szczególnie często rozwija się pod pachami i w pachwinach

4. Zespół podobny do zespoły Vogt – Koyanagi Harada

5. Zapalenie gruczołów łojowych ( sbaceous adenitis )

6. Dermatoza cynkozależna

 

 

15. BOKSERY

 

1. Zapalenia alergiczne skóry

Atopowe zapalenie skóry, alergie pokarmowe

2. Zapalenie głębokie mieszków włosowych i czyraki

3. Niedoczynność tarczycy

4. Nadczynność kory nadnerczy

5. Symetryczne okresowe łysienie boków ciała

6. Posłoneczne zapalenie skóry

Nadmierne nasłonecznienie skóry może po pewnym czasie wyidukować rozrosty nowotworowe

• Rak kolczystokomórkowy, naczyniaki, naczyniko-mięsaki

• Guzy z hisiocytpma, ( z komórek Langerhansa )

• Guzy z komórek tucznych ( Mastocytoma )

• Nowotwory z komórek ścian naczyń ( haemangiopericytoma )

 

 

16. JAMNIKI

 

1. Rogowacenie ciemne (Acanthosis nigricans)

Najczęściej spotykane u jamników miniaturowych

Jest to właściwie zjawisko, stan histologiczny, powstający na skutek nadmiernego rozrostu warstwy kolczastej i ziarnistej naskórka. Jest następstwem przewlekłych stanów zapalnych skóry, towarzyszących alergii, zapaleniom bakteryjnym i grzybiczym, niedoczynności tarczycy, zespołu Cushinga i zaburzeniom rogowacenia.

 

2. Głębokie ropne zapalenie mieszków włosowych i czyraczyca

Przeważnie bardzo trudne w leczeniu o tendencji do nawrotów

 

3. Miejscowa lub uogólniona drożdżyca skóry.

Czynnikiem chorobowym jest najczęściej Malassezia pachydermatis

Ogniska lokalizują się zwykle na szyi, pod pachami, w pachwinach, na brzuchu i w przestrzeniach międzypalcowych

 

4. Nużyca

5. Niedoczynność tarczycy

6. Nadczynność kory nadnerczy

7. Grudkowe zapalenie skóry właściwej i podskórza

8. Młodzieńcze zapalenie tkanki podskórnej (juvenile celulitis )

9. Reakcje poiniekcyjne

• Polekowe ( sulfonamidy, amoksysylina )

• Poszczepienne

Na głowie, pysku, w jamie gębowej lub na całym ciele powstają ogniska martwicowe, owrzodzenia, strupy i krosty.

10. Nieprawidłowość rogowacenia naskórka

11. Łysienie wzorzyste jamników ( pettern alopecia )

Obecnie niektóre postacie choroby określa się jako dysplazję mieszków włosowych wrażliwą na leczenie malatoniną

12. Zapalenie naczyń krwionośnych uszu ( pinnal alopecia )

Opisano idiopatyczne łysienie oraz polekowe i poszczepienne łysienie uszu jamników

13. Nowotwory skóry

Wśród guzów nowotworowych u jamników dominuj guzy z komórek Langerhansa, histiocytoma

 

 

XVII POMERANIAN

 

1. Łysienie X

Związane jest przyczynowo z zaburzeniem równowagi hormonów płciowych w tym hormonu wzrostu

Opisano u tej rasy niedobór enzymu regulującego poziom hormonów hydrolazy

Dla postawienia rozpoznania konieczne jest wykonanie testów hormonalnych

Obecnie stosuje się ostrożnie lysodren, melatoninę, hormony płciowe ( testosteron, estrogeny )

 

 

18. HUSKY SYBERYJSKI

 

1. Dermatozy cynkozależne

Istotą choroby jest wrodzona obniżona zdolność do przyswajania cynku z przewodu pokarmowego.

Podawanie wysokich dawek związków cynku zwykle przynosi poprawę, ale czasem trzeba podawać równocześnie glikokortykoidy

2. Toczeń rumieniowaty tarczkowy

3. Dysplazja mieszków włosowych

4. Ziarniniaki eozynofilowe

Najczęściej pojawiają się w jamie gębowej i skórze.

5. Postrzyżeniowe wyłysienie miejscowe

6. Zaburzenia poziomu hormonów płciowych i wzrostowych

7. Zespół podobny do zespołu Vogt – Koyanagi – Harada

 

 

XIX . OWCZARKI NIEMIECKIE

 

1. Głębokie ropne zapalenie mieszków włosowych z powstawaniem czyraków

Obecnie podejrzewa się, że skłonność ta jest uwarunkowana genetycznie i objawia się zmniejszoną aktywności określonych grup limfocytów T\

2. Toczeń rumieniowaty tarczkowy i systemowy.

3. Pęcherzyca rumieniowata

4. Alergiczne zapalenia skóry

Często alergiczne pchle zapalenie skóry

5. Zapalenie zewnętrznego przewodu słuchowego ( otitis externa )

6. Zaburzenia rogowacenia naskórka

Częściej u młodych psów do 1 roku. Powstają na skórze ogniska liszajowate, przebarwione i wtórnie zakażone bakteriami i grzybami.

7. Dystrofi pazurów

Podobnie jak u rottweilerów stan zapalny tworzywa pazura obrazem histopatologicznym przypomina zmiany dystroficzne, toczniopodobne

8. Miejscowe głębokie zapalenie skóry nasa i łap.

9. Karłowatość przysadkowa. ( ptuitary dwarfism )

10. Zespół Cushinga

Często konsekwencją tego stanu jest zjawisko odkładania soli wapnia w skórze, calcinosis circumscripta

11. Niedoczynność tarczycy

12. Przetoki przyodbytowe gruczołów zatokowych przyodbytowych

13. Nowotwory skóry

• Keratoacanthoma

• Lymphsarcoma

• Hemangiopericytoma

• Haemangiosarcoma

 

XX. SHIH –TZU

 

1. Alergiczne zapalenia skóry

• Atopowe zapalenie skóry

• Alergiczne pchle zapalenie skóry

 

2. Zapalenie zewnętrznego przewodu słuchowego

3. Zaburzenia rogowacenia naskórka w postaci łojotoku suchego

4. Wtórne zakażenie skóry drożdżakiem Malassezia pachydermatis

 

 

XXI. DALMATYŃCZYK

 

1. Atopowe zapalenie skóry

Prawie zawsze powikłane bakteryjnym lub grzybiczym zakażeniem skóry i mieszków włosowych

 

2. Głębokie ropne zapalenie mieszków włosowych

Często wikłane uogólnioną nużycą

 

3. Posłoneczne zapalenie skóry

Brak pigmentu w skórze zdecydowanie predysponuje dalmatyńczyki do schorzenia

Niebezpieczeństwo polega na możliwości wyidukowania raka kolczystokomórkowego, naczyniaków lub naczyniakoraków .

 

 

 

Podsumowanie

 

Z zaprezentowanych danych wynika, że niektóre rasy psów wykazują wyjątkową skłonność do określonych jednostek chorobowych lub grup schorzeń. Usystematyzowanie w pewnym stopniu ułatwia ocenę skłonności poszczególnych ras psów do określonych dermatoz. Z analizy danych wynika, że najwięcej psów ma predyspozycje do alergii, niedoczynności tarczycy, bakteryjnych zapaleń skóry, nużycy i nadczynności kory nadnerczy.